gipuzkoakultura - argitalpenaktag:www.gipuzkoakultura.com,2009-04-14:/argitalpenak//102009-04-14T14:55:38ZMovable Type 4.25Katalogo sorratag:www.gipuzkoakultura.com,2009:/argitalpenak//10.21782009-04-03T11:15:27Z2009-04-14T14:55:38ZGipuzkoakulturaAitor Ortiz lanik berrienak ikusgai zituen GAP >Espazio sorra erakusketaren azken eguna izan zen martxoaren 28. Baina esku artean dugu gozatzen jarraitzeko bidea: erakusketaren katalogoa.]]>
KOLDO MITXELENA Kulturuneko Erakustaretoko gune desberdinetan ikusgai izandako lanez gain, bestelako osagaiak ditu katalogoak. Alberto Martinen Utopia optikoa edo arkitektonikoaren sintoma testua, esaterako.
Gainera, Francisco Javier San Martinek artistarekin izandako elkarrizketa irakur dezakegu. Gosegarri gisa, hona hemen zatitxo bat:
Bilboko Rekalde Aretoan eta Gasteizko Artiumen egindako erakusketatan, bukatu berri dituzun serie monografiko zehatzak izan genituen ikusgai. Nola proiektatu duzu Koldo Mitxelenarako erakusketa hau? Zer lan mota izango dugu ikusgai bertan?
Koldo Mitxelena oso eremu berezi, balioanitza eta anitza da, eta horri esker, oso ibilbide interesgarriak egin daitezke. Oso txoko bilduak ditu, bertan ikusleak pieza jakin batzuetan arreta erabat jartzeko; baina, aldi berean, igaroleku ugari ere baditu, bertan ikusleek hainbat piezen arteko harremana ikus dezakete, eta lana ibilbide gisa ulertu. Azken hori oso interesgarria iruditzen zait niri..
Nire erakusketetan funtsezkoa da obren eta erakuslekuaren artean sortzen den elkarrizketa. Horregatik aretoaren egokitze lanak erakusten dudan obrak beste garrantzia du. Ildo horretan, erakusketa balionaitz bat egita pentsatu dut, pieza zaharrak eta berriak nahastuz. Baina ez du zerikusirik atzera begirako erakusketa batekin. Egia esan, barne-begiradako erakusketa gisa proiektatu dut: lan gehienak berriak dira eta lehen aldiz jarriko ditut jendaurrean, baina aldi berean, aurreko serietako pieza jakin batzuk ere aukeratu ditut, ikusleek lan horiek abiapuntu gisa hartu eta nire lanaren genealogiari buruz ikuspegi zabalagoa eduki dezaten: modu estrategikoan aukeratutako l an zahar batzuk erabili ditut, era horretan lan berrien zentzua indartu eta ikusleei nire lanaren abiapuntuari buruz gako batzuk erakusteko.
Elkarrizketa osoa, katalogoan.]]>
Euzkadiko Gudontzidiari buruzko webgune berriatag:www.gipuzkoakultura.com,2009:/argitalpenak//10.21772009-03-10T10:42:42Z2009-04-14T14:55:38Z Euzkadiko Gudontzidiak Guda Zibilean izandako ibilbideari buruzko webgune berria sarean da. Itsas gudontzidi berezi honi buruzko informazio zabala aurkituko duzue www.gudontzidia.eu zein www. marinavasca.eu helbideetan....Gipuzkoakultura Euzkadiko Gudontzidiak Guda Zibilean izandako ibilbideari buruzko webgune berria sarean da. Itsas gudontzidi berezi honi buruzko informazio zabala aurkituko duzue www.gudontzidia.eu zein www. marinavasca.eu helbideetan.]]>
Espainiako Gerra Zibila (1936-1939) amaitu zenetik 70 urte beteko dira datozen egunetan. 2006an hasita, Eusko Jaurlaritzak, foru aldundiekin eta udal batzuekin lankidetzan eta memoria historikoa berreskuratzeko organizazio batzuen laguntzarekin, zenbait ekitaldi bultzatu ditu gertakizun horiek gogoratzeko. Ekitaldi horien barruan, Gipuzkoako Foru Aldundiak, Matxitxako Elkartearen -Euzkadiko Gudontzidiko kidez eta horien senitartekoz osatua- lankidetzarekin, zenbait ekimen sustatu ditu gure historiaren berri izan dezagun eta itsas gudontzidi berezi horri omenaldia egiteko: 2007an Euskadiko Gudontzidiari buruzko erakusketa babestu zuen, Untzi Museoak argitaratutako liburua berrargitaratu zuen 2008an, eta orain Euzkadiko Gudontzidiak Guda Zibilean izandako ibilbideari buruzko webgunea jarri du abian.
Bi datu-base ditu: batek gudontzidian aritu ziren pertsonak jasotzen ditu; besteak, ontzi bakoitzaren deskripzioa eta historia. Guztira 5.000 orri inguru ditu (dokumentuak, ontzien historiala eta kideen fitxak), 600 irudi (asko eta asko webgunerako bildu eta prestatutakoak), eta garaiko 220 dokumenturen transkripzio edo kopiak. Multimedia atalean, lau ikus-entzunezko ditu. Horietako bat webgunerako sortu dute bereziki, Euskal Filmotekan zeuden 1937ko irudiekin.
Gainera, 200 lotura biltzen ditu, Euzkadiko Gudontzidiari buruzko dokumentu, argazki, garaiko prentsa eta ikus-entzunezko gehiago dituzten orrietara iristeko.
Laburbilduz, ekarpen handia da Guda Zibileko Euzkadiko Gudontzidia ezagutzeko eta, beraz, gure itsas historia ezagutzeko.
Euzko Gudontzidia Euzkadiko Gudontzidia Gerra Zibilean parte hartu zuten gudu taldeen artetik bitxiena eta gutxien ezagutzen zena izan zen. Eusko Jaurlaritzaren esanetara aritu zen gainera, eta horrek esanahi politiko berezia ematen dio. Eusko Jaurlaritzako Defentsa Kontseilaritzak sortu zuen 1936ko urrian, Armada Errepublikarrari bere itsasaldeko trafikoa eta arrantza jarduera babesten laguntzeko, baita euskal portuetarako sarrerak minetatik garbi izateko ere.
Indar hori antolatzeko Gudontzidiaren buru zen Joaquín de Egiak “gudarako ontzi” bihurtu zituen Bilbon babesean eta ezer egin gabe zeuden berrogeita hamar bat arrantzontzi. Gehienak Pasaiako arrantzontziak ziren, bertara iritsiak portu hura ebakuatu behar izan zela eta.
Batzuetan, artilleria jarri zuten zaintza eta eskolta lanak egiteko (bou armadunak), eta beste batzuetan itsas azpiko minak topatzeko aparejuak. Ontzi guztiei gris kolorea eman zitzaien, eta alboetan beren izenaren lehen letra eta zegokien zenbakia zeramatzaten. Brankan ikurrina zeramaten, eta popan Errepublikako bandera. Basea Portugaleten zuten.
Gudontzidiaren oinarria bou armadunak ziren. Aukeratu zituzten lehenak Pasaiako PYSBE enpresaren lau bakailao-ontzi izan ziren: Mistral, Vendaval, Euzkal-Erria eta Hispania. Eusko Jaurlaritzak izen berriak eman zizkien: Gipuzkoa, Nabaŕa, Bizkaya eta Araba hurrenez hurren. Geroago, beste bou batzuk gehitu zituzten, txikiagoak: Donostia, Goizeko-Izaŕa,Ipaŕeko-Izaŕa, Gazteiz, Iruña.
Ontziotako tripulatzaileak boluntarioak ziren, berez merkantzi ontzietan eta arrantzakoetan zebiltzan itsasgizonak ziren, prestakuntza militar gutxikoak edo batere gabekoak baina lanean gogotik, diziplina eta motibazio handiarekin, aritzeko prest zeudenak. 900 lagunetik gora ibili ziren Euzkadiko Gudontzidian. Gehienak Bizkaiko eta Gipuzkoako kostako herritatik zetozen, baina baziren arabarrak eta nafarrak ere, baita galiziar ugari ere, eta Kantabriatik, Asturiasetik, Andaluziatik, Aragoitik, Gaztelatik, Madrildik, Murtziatik eta Kataluniatik etorritako gutxi batzuk ere bai.
1937ko ekainean Bilbo erori zenean, euskal ontziak Santanderrera joan ziren. Ontzi batzuk, tripulazio eta guzti, Errepublikako ontzi bihurtu ziren, eta Asturias eta Santander aldean ibili ziren. Errepublikar Iparraldea ebakuatu zenean, 1937ko urrian, amaitu zen gudontzidiaren ibilbidea, nahiz eta, paperen arabera, hilabete batzuk gehiago iraun zuen. Marinel batzuk preso hartu zituzten, baina gehienak Frantziara joan ziren ihesi, eta askok gudarekin jarraitu zuten Errepublikako guda-ontzietan edo Karabineroen Flotatxoan.]]>
Pablo Donezar 1975-2009tag:www.gipuzkoakultura.com,2009:/argitalpenak//10.21762009-03-06T11:01:43Z2009-04-14T14:55:38Z Esku artean dugu apirilaren 4a arte KOLDO MITXELENA Kulturuneko Ganbara aretoan ikusgai dagoen Iturralde eta beste bidaiak erakusketaren katalogoa....GipuzkoakulturaEsku artean dugu apirilaren 4a arte KOLDO MITXELENA Kulturuneko Ganbara aretoan ikusgai dagoen Iturralde eta beste bidaiak erakusketaren katalogoa.]]>
Erakusketak bezala, denboraren kontzeptu ezberdinak transmititzen ditu katalogoak.
Pablo Donezarren lanez eta testuaz gain, hainbat artista eta idazleren aipuak eta Jorge Luis Borgesek denboraren igarotzearen inguruan egindako gogoeta aurkituko ditugu, besteak beste, katalogoko orrietan zehar bidaiatzean.
(...) Hau da, denbora funtsezko arazo bat da. Erran nahi baitut ezin dugula denbora bazter utzi. Gure kontzientzia etengabe ari da egoera batetik bestera igarotzen, eta horixe da denbora: segida. Henri Bergsonek esan zuen, uste dut, denbora zela metafisikaren arazo nagusia. Arazo hori konpondu balute, dena egongo zen konponduta. Zorionez, nire iritziz ez dago arazoa konponduko den inolako arriskurik: hau da, beti antsiatsu, herstura batean jarraituko dugu. Beti izango baitugu San Agustinen antzera jokatzeko aukera: Zer da denbora? Galdetzen ez badidate, ez dakit. Galdetzen badidate, alde batera uzten dut. (...)
DENBORA, Jorge Luis Borges
Gainera, Aurelia Arkotxak narrazio poetiko bat, Petrarcaren mapamundia, eta mapa bat sortu ditu Donezarren proiekturako espresuki. Ulisesen mito berezi batetik abiatuz, denbora igarotzen ez den paradisua aurkitzeko dugun beharraz hausnartzen du.
Baina denbora igaro egiten da, eta apirilaren 4an bukatuko da KOLDO MITXELENA Kulturuneko Ganbaran erakusketa bisitatzeko aukera. Egun horretatik aurrera, katalogoan iraungo du gogoetak.]]>
Zilargintza Gipuzkoantag:www.gipuzkoakultura.com,2009:/argitalpenak//10.21752009-03-03T08:51:46Z2009-04-14T14:55:38ZGipuzkoakultura Orain gutxi arte ez genuen Gipuzkoako zilargintzari buruzko azterlan sakonik, albiste laburrak besterik ez baitzeuden, oro har, Rafael Munoaren ingurukoak. Orain arte. Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kultura eta Euskara Departamentuak El Arte de la Platería en Gipuzkoa. Siglos XV a XVIII liburua argitaratu baitu berriki. Lan honetan Ignacio Miguéliz Valcarlosek merezi zuten balioa eman die zilargintzako piezei, argitaragabeko dokumentazioari eta Gipuzkoako egileei.]]>
Izenak dioen bezala, XV-XVIII.aztertu eta hiru arte estilo nagusi hartzen ditu: Gotikoa, aberastasun handiko obrekin; Errenazimendua, Gipuzkoako zilargintzak izaera propioa eta orijinala hartu zuen momentua; eta Barrokoa, arte hori Gipuzkoan zabaldu zen garaia.
Zilarrezko piezen ekoizpenaz gain, ezaugarri horietako pieza bat sortzeko prozesuaren inguruko alderdi guztiak aztertu dira, bai eta zilarginak eta horien lan esparrua ere.
XIX. mendea lan horretatik kanpo geratu da, aurrerago aztertzeko asmoz. XIX. mendeko azterketarekin zilargintzak Gipuzkoan izan duen garrantziaren azterlana osatuta geratuko da.
Hiru zati XV-XVIII. mendeen arteko zilargintzari buruzko lanak hiru zati nagusi ditu:
-Gipuzkoako zilargintzaren alderdi historiko, sozial, laboral eta teknikoak. Donostiako zilargileen gremioa zabal aztertzen du: markei buruzko araudiak eta udalerriko eta bereizketako markak, zilargilearen egoera sozial eta ekonomikoa, obraren sorkuntza...
-Hiru estilo handien azterketa. Aldi bakoitzaren ezaugarriak, tipologiak eta teknikak, eta erabilitako apainketa eta ikonografia aztertzen ditu;garai bakoitzean lan egin zuten zilargileen eta pieza horietako marken berri ere ematen digu.
-Katalogoak: obrena, pieza bakoitzaren fitxa osatuarekin; zilargileena, maisu bakoitzaren biografiarekin; eta azkenik, pieza horietan dauden markena, hala probintzietako egileenak nola kanpoko obretan estanpatutakoak.
Kalitate, orijinaltasun eta aberastasun handiko piezak Azterlan honi esker arte hori Gipuzkoan eskasa zenaren ideia baztertu ahal izan dugu. Obren katalogoan 500 pieza baino gehiago ageri dira eta batzuek kalitate, orijinaltasun eta aberastasun handia dute, eta ia guztiak ezezagunak ziren. Horri esker, Gipuzkoako lantegien kalitatea Gasteiz eta Iruñeko ezagunekin pareka daiteke.
Gipuzkoako zilargileen obrarik garrantzitsuenen artean ondokoak azpimarra daitezke:
-XVII. mendean: Pedro de Liñanen Astigarragako kustodia eta Diego Luis de Zirarteguiren Mutrikuko kustodia.
-XVIII. mendean: Legardatarren piezak gailentzen dira; Oñatiko ganbaratxoa edo Donostiako Itsas Kontsuletxeko hautestontzia, esaterako.
Atzerriko lantegiak Atzerriko lantegien inguruan azpimarratu behar da lantegi espainiarretako piezez gain, Donostiako San Vicenteko kustodia edo Zarauzko Klaratarrena kasu, edo Oñatiko erretilu, aldareko gurutze eta kaliza; zilargintza amerikarreko obrak ere bai, XVII. mendetik aurrera ugari iritsi baitziren Gipuzkoako parrokietara.
Pieza horiek probintziako zilargintzaren aberastasun handiko parte dira, piezen kopuru nahiz kalitateagatik; Alegiako eta Eibarko Kontzepzionisten kustodiak eta Debako gurutzea horren adibide bikaina dira.
Azkenik, Europako piezak ere ditugu: Italiatik ekarritako Azpeitiko basilikako Loiolako San Inazioren estatua edo Lazkaoko filigranako kustodia, eta Paristik iritsitako Idiazabalgo krisma ontzia, esaterako.
Zilargileak Lehenengoz aztertu dira xehetasunez zilargileak, hala lan ingurunean nola familiakoan. 131 egileren biografiak azaltzen zaizkigu; horien artean Juan de Zornoza eta Andrés de Loidi (XVI. Mendea), Pedro de Liñan, Diego Luis de Ziurartegui edo Arenatarrak (XVII. mendea) edo Diego de Altuna, Legardatarrak edo Aldacotarrak (XVIII. mendea) daude.
Horien jatorria zehaztu eta Donostia eta Tolosaz gain, Gipuzkoako hainbat herritan lantegiak jarri zituztela egiaztatu da. Harreman eta lotura estua zuten, hala familiakoa nola laguntasunekoa, nahiz eta zenbait kasutan laneko lehiak nahiz tirabira pertsonalak izaten ziren.
Donostiako zilargileen gremioa aztertu den lehen aldia izan da, orain arte ez genekien ezer hari buruz. Usadio eta ohiturak, organigrama eta kideak zehaztu ditu egileak, bai eta XV. mendean bazeudela egiaztatu ere. Hiriko gremio garrantzitsuenetariko bat zen gainera; zilargileez gain, metalgintzaren inguruko beste ofizio batzuk ere biltzen zituen, bai eta hiriko pertsonaia nagusiak ere, alkateak eta errejidoreak.
El Arte de la Platería en Gipuzkoa. Siglos XV a XVIII azterlanean, haien eguneroko bizitza ezagutu dezakegu; Donostiako jaietan, Donostiako edo Corpuseko prozesioetan nahiz kofradiako festa pribatuetan parte hartzeko zuten grina, esaterako. XVIII. mendean Tolosako zilargileek egindako banatzeko saiakeraren berri ere ematen digu: herri horretako zilargileen gremioa sortu zuten; baina dokumentuen arabera, gutxi iraun zuen, mende horren amaieran ez baita haren berririk ageri.
Laburbilduz, Gipuzkoako Historiaren zati garrantzitsu eta ezezagun bat hurbildu digu Ignacio Miguéliz Valcarlosek. Kontserbatzen diren obren eta dokumentazioaren azterlan zehatza egin eta Gipuzkoako zilargintzaren inguruko ezagutza penintsulako gainerako lantegienetakoarekin parekatzen du.]]>
Mondragoiko kalezaiñaren bertsoaktag:www.gipuzkoakultura.com,2009:/argitalpenak//10.21742009-02-05T11:14:34Z2009-04-14T14:55:38Z Auspoa bildumako Jose Manuel Arriola. Mondragoiko kalezainaren bertsoak liburua dugu esku artean; Antonio Zavalaren heriotzaren ondoren argitaratu den lehenengoa....Gipuzkoakultura Auspoa bildumako Jose Manuel Arriola. Mondragoiko kalezainaren bertsoak liburua dugu esku artean; Antonio Zavalaren heriotzaren ondoren argitaratu den lehenengoa.]]>
1961. urtean sortu zuen Antonio Zabalak Auspoa bilduma. Geroztik, 300dik gora liburu argitaratu dira; guzti-guztien egilea izan ez bazen ere, bultzatzaile, biltzaile eta argitaratzaile izan zen. Bertsoei buruzko bilduma nagusiaz gain, bertsolarien bizitza eta lanei buruzko monografikoak ere argitaratu zituen. Besteak beste, Txirrita, Pello Errota, Pedro M. Otaño, Xenpelar eta Bilintxi buruzkoak. Gure herri literaturak asko zor dio, material asko berreskuratu eta bildu duelako, beti iturriak errespetatuz.
312.erako Jose Manuel Arriola Mondragoiko kalezainaren bertsoak bildu zituen.
"Jose Manuel Arriola, Mondragoiko kalezaiña, bertso-jartzaille ugaria izana degu, gure egunkari eta aldizkarietan amaikatxo bertso sail argitara eman duena.
Liburu ontan beraren emaitzak bildu nai izan ditugu, eta 1874 bertsotaraiño iritsi gera. Gutxi dira ainbesteko ondarea utzi duten bertsolariak.
Lagunartean asi zan leenengo bertso-kantari, edo etxeko ardi zai mendiko bakardadean zebillela.
Gure senide arteko gerratik etorri eta Mondragoiko kalezain zelarik, 1968-an, bertsoak idatzi eta egunkari eta aldizkarietan argitaratzen asi zan.
Irurogeita bost urte bete eta erretiroa artutakoan, 1981-ean, Nekez bada ere izeneko liburua plazaratu zion Mondragoiko Udalak 757 bertsorekin, eta Joxe Manueli buruzko xeetasun eta albiste asko emanez.
Baiña bertsogintzan segitu zuen aspertu gabe, gustoko lana zuenez. Orri esker, laureun orrialde pasa dituen liburu lodikote au osatu da.
Eunka gai ikutu eta erabiltzen dira emen, gure gizon jator eta apal baten pentsomoldea azalduz, eta gure erriaren iritziak ere adieraziz. Bertso-lanaz aparte, badu, beraz, liburu onek beste baliorik ere."
Hona hemen libururaren orrietan aurkituko dugun bertsoetako bat:
Aurtzaro-zartzarori
1 Zerbait mintz anaiean bizitzari buruz, denbora joatean egontzake damuz, naiz ala egitea kosta guri erruz, gauzak artu bearra dago emen moduz.
2 Ortara banaiz ere ni alegindua, bizitzan beti ez naiz nai aiña zaindua; orain urteen karga dalarik gaindua oiñak astundu eta burua arindua
3 Zenbaitek biak ditu berdintzat egiñak, aurtzaro-zartzaroak dituzten eziñak, Olako pentsakerak ditu ez dakiñak, ez dute iñun antzik, ez dira berdiñak.
]]>
Zehar 64. Muga gorputzaktag:www.gipuzkoakultura.com,2009:/argitalpenak//10.21732009-01-16T08:16:20Z2009-04-14T14:55:38Z Berriki argitaratu den Zehar aldizkariaren 64. alean, gorputzak mugetara hurbiltzen dira. Mugetan, gorputzek esateko dutena bildu du argitalpenak. Honako muga hauek askotarikoak dira: geografikoak, politikoak, nortasunezkoak, haragizkoak, pixelezkoak, paperezkoak, mugimenduzko mugak....Gipuzkoakultura Berriki argitaratu den Zehar aldizkariaren 64. alean, gorputzak mugetara hurbiltzen dira. Mugetan, gorputzek esateko dutena bildu du argitalpenak. Honako muga hauek askotarikoak dira: geografikoak, politikoak, nortasunezkoak, haragizkoak, pixelezkoak, paperezkoak, mugimenduzko mugak.]]>
Mugetan gorputzak modu ezberdinetan gorpuzten dira. Horrela, aniztasun honen berri emateko asmotan argitaratu da honako ale hau.
Ale honetan honako egile hauen ekarpenak bildu dira: Titus Matiyane, Elke Zobl, Itziar Ziga, Remedios Zafra, Gabriel Villota Toyos, Beatriz Preciado, Encarnación Gutierrez Rodríguez, Marina Grzinic, Alice Chauchat & Frédéric Gies eta Iban Ayesta.
Bakoitzak bere iritzi eta bizipenak oinarri hartuta eskaini du muga gorputzen inguruan duen ikuspegia.]]>
Lurraren erdigunerako bidaiatag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21722008-12-17T08:09:15Z2009-04-14T14:55:38Z Azaroaren 24tik 26ra Antiqua Antzinari Buruzko XV Jardunaldiak izan genituen KOLDO MITXELENA Kulturunean. Adituek antzinako Txinari buruz hitz egin zuten. Ez bazenuten etortzeko aukerarik izan, orain Antiquaren webgunean irakurri ditzakezue hitzaldiak....Gipuzkoakultura Azaroaren 24tik 26ra Antiqua Antzinari Buruzko XV Jardunaldiak izan genituen KOLDO MITXELENA Kulturunean. Adituek antzinako Txinari buruz hitz egin zuten. Ez bazenuten etortzeko aukerarik izan, orain Antiquaren webgunean irakurri ditzakezue hitzaldiak.]]>
antiqua.gipuzkoakultura.net helbidean orain arte izandako jardunaldi guztien zerrenda aurkituko duzue. Azkenekoak 2008koak dira. Lurraren erdigunerako bidaia. Bertan aurkituko dituzue gai honen inguruan izandako hiru hitzaldien testuak:
-El descubrimiento de la Antigüedad en China. Isabel Cervera. Artearen Historia irakaslea Madrilgo Unibertsitate Autonomoan.]]>
XIX. mendeko aisiaren katalogoatag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21712008-11-27T09:48:01Z2009-04-14T14:55:38Z Zumalakarregi Museoak, XIX. mendeko Euskal Herriaz jakiteko eta gozatzeko erreferentzia den zentroak, Aisiaren aurkikuntza erakusketa aurkeztu zuen asteazkenean, hilak 26. 2009ko urtarrilaren 23a arte izango dugu ikusgai, KOLDO MITXELENA Kulturuneko Ganbaran. Erakusketaren osagarri gisa, XIX. mendeko aisiari buruzko testu...GipuzkoakulturaZumalakarregi Museoak, XIX. mendeko Euskal Herriaz jakiteko eta gozatzeko erreferentzia den zentroak, Aisiaren aurkikuntza erakusketa aurkeztu zuen asteazkenean, hilak 26. 2009ko urtarrilaren 23a arte izango dugu ikusgai, KOLDO MITXELENA Kulturuneko Ganbaran. Erakusketaren osagarri gisa, XIX. mendeko aisiari buruzko testu eta hausnarketak biltzen dituen katalogoa argitaratu dute.]]>
XIX. mendeko ikerketan adituak diren ondoko irakasleek parte hartu dute katalogoan:
-Joseba Agirreazkuenaga. Euskal Herriko Unibertsitatea Aisiazko jarduerak euskal nortasunen berrikuntzen isla, "arin-arin"aren soinupean (1764-1890)
Hauetaz gain, Harkaitz Cano idazleak gaiaren literatur ikuspegia eskaintzen du Homo Wi-fiaren hastapenak testuan.
Katalogoa irakurri eta, nola ez, urtarrilaren 23a arte KOLDO MITXELENA Kulturuneko Ganbaran izango den erakusketa bisitatzera gonbidatuta zaudete.]]>
Euzkadiko Gudontzidia (1936-39) liburuaren berrargitalpenatag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21702008-11-17T11:01:18Z2009-04-14T14:55:38Z Gipuzkoako Foru Aldundiaren Untzi Museoan Juan Pardoren Euzkadiko Gudontzidia. La Marina de Guerra Auxiliar de Euzkadi (1936-39) liburuaren berrargitalpena aurkeztu da. Prentsaurrekoan Foru Aldundiko Kultura Saileko eta Untzi Museoko arduradunak izan dira, Juan Pardo San Gil egilearekin batera....GipuzkoakulturaGipuzkoako Foru Aldundiaren Untzi Museoan Juan Pardoren Euzkadiko Gudontzidia. La Marina de Guerra Auxiliar de Euzkadi (1936-39) liburuaren berrargitalpena aurkeztu da. Prentsaurrekoan Foru Aldundiko Kultura Saileko eta Untzi Museoko arduradunak izan dira, Juan Pardo San Gil egilearekin batera.]]>
Hamar urte bete dira Foru Aldundiaren Untzi Museoak Euzkadiko Gudontzidia. La Marina de Guerra Auxiliar de Euzkadi (1936-39) liburua kaleratu zuenetik eta gaiaren inguruko erakusketa antolatu zutenetik. Liburuak hain harrera ona izan zuen, urtebetean agortu zela. Liburuak zein Untzi Museoan antolatu zen erakusketak, bou Nabarra berreskuratzeko azken urtetako saiakerak indartuta, interesa pizten jarraitzen duenez, liburua berriz argitaratzera –1.000 ale gehiago– erabaki dute.
Bigarren edizio honek informazio berria eta argazki gehiago jasotzen ditu. Denera, 300 bat irudi ditu liburuak.
Euzkadiko Gudontzidia. La Marina de Guerra Auxiliar de Euzkadi (1936-39), Juan Pardo San Gil, 2. edizioa, Untzi Museoa, Donostia, 2008, 286 orr. 15 €.]]>
500 orri baino gehiagoko itsas historiatag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21692008-11-03T08:46:15Z2009-04-14T14:55:38Z Untzi Museoak Donostia, itsas hiria liburua argitaratu du. Hiriaren itsas historiaren berri ematen digu, sorreratik eta gaur arte. Beraz, ekarpen sendoa egiten dio Donostiako historiaren ezagutza eta zabalkundeari. Bi bertsiotan argitaratu da, euskaraz eta gazteleraz, eta museoko dendan eskuratu...GipuzkoakulturaUntzi Museoak Donostia, itsas hiria liburua argitaratu du. Hiriaren itsas historiaren berri ematen digu, sorreratik eta gaur arte. Beraz, ekarpen sendoa egiten dio Donostiako historiaren ezagutza eta zabalkundeari. Bi bertsiotan argitaratu da, euskaraz eta gazteleraz, eta museoko dendan eskuratu daiteke 48 eurotan.]]>
Donostia, itsas hiria liburuan parte hartu duten 25 ikerlariek argitaratu gabeko iturriak landu dituzte eta ekarpen garrantzitsua egin diote hiriko historiaren ezagutzari. Formatu handiko liburu honek 507 orrialde ditu eta bilduma grafiko paregabea eskaintzen du: 633 irudi, horietatik asko argitaratu gabeak, artxibo, museo eta bilduma partikularretan aurkituak. Orain arte ez zen liburu hau bezain osoa eta dokumentatua den Donostiari buruzko bilduma grafikorik.
Azpimarratzekoa da, gainera, liburuaren zabalkunde asmoa. Liburuak historia grafiko gisa ere funtziona dezan saiatu dira arduradunak. Irudien eta argazki oinen segidako irakurketa hutsetik abiatuta proposatzen den kontakizun historikoaren sintesiaz jabetzeko aukera izango du irakurleak.
Donostia, itsas hiria liburuaren egitura eta edukiak ]]>
Manuel Lasarteren antologia Auspoarekintag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21682008-10-16T07:59:49Z2009-04-14T14:55:38Z Auspoa bilduman liburu berria dugu: Manuel Lasarte. Iturria ondare. Liburu honekin, Antonio Zavalak hasi zuen argitalpen bildumak 311 ditu dagoeneko. Azken honek, gainera, CD bat ere badakar....GipuzkoakulturaAuspoa bilduman liburu berria dugu: Manuel Lasarte. Iturria ondare. Liburu honekin, Antonio Zavalak hasi zuen argitalpen bildumak 311 ditu dagoeneko. Azken honek, gainera, CD bat ere badakar.]]>
Manuel Lasarteren bertso eta hitzak bildu ditu Iñaki Zubizarretak Auspoaren liburu honetan: "Manuelen bertso eta hitz lauz josia dator liburua, haren antologia moduko bat denez, hain zuzen. Hemen aurkituko duzue Manuel seme zintzoa, senide gazteena, lanean hezia, ferratzaile eta errementari trebea, oinazeak zaildua, espirituz jantzia, bertsolari paregabea, kantari ederra, guraso arduratsua, aitona kariñosoa, kontu-kontalari gozoa".
Manuel Lasarteren oroitzapenak ezagutuko ditugu bertan, haurtzarotik hasita:
"Ni naiz 1927’garren urteko 16’garren egunean jaio nintzana Leitzako Franki baserrian. Gu zortzi senide giñan guztira. Frankin jaio ta azi giñanak; eta ni nintzan zortzietatik gazteena, ala bearrez norbaitek bear zuen-da. Nere aurreko arrebatxo bat an il zan. Joakina, zortzi urte zituelarik. Meningitis edo gaitz gogor batek menderatu zuen gaixoa. Beraz, zazpi senide gelditu giñan bizirik eta aurrera jarraitzeko geure gurasoekin Franki baserri zaarrean: Tomas, Juan, Jose Migel, Katalina, Migel Jose, Eusebio eta ni, Manuel." (...) "Gaztetasuna aspaldi pasa zitzaidan eta orain aurtzaroko ixtori politak gogoratzen zaizkit. Leitzako Franki baserrikoak, ain zuzen. Urte zoriontsuak antxe pasa bainituen, gutxi izan baziran ere."
Eta, nola ez, bere bertsoak irakurri...
Gure aurreko aitonak bota zuten amaika izerdi, sasitegiak biurtzeraño soro, baratz ta belardi; orduan etzan izango orain aña gazte buru-argi, baño langille geiago askoz ori ikusten da garbi.
Guk landa eginda beste batzuek gizendu eta guritu, jokera orrek ez ditu gure biotzak gutxi zauritu; esango nuke emen alperra zergatik dan ugaritu: langille onik ez dutelako bear bezela saritu
... eta entzun; esan bezala, oraingoan, CD bat ere baitugu Auspoan. Hemen duzue bertan jasotako bertsoetako bat:
-Nere bizitza estuba (MP3; 5,9 MB)]]>
Krisi kabinetea. Katalogoatag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21672008-09-19T10:34:12Z2009-04-14T14:55:38ZGipuzkoakulturaEsku artean dugu azaroaren 8a arte KOLDO MITXELENA Kulturuneko Ganbara aretoan ikusgai dagoen Cormán Krisi kabinetea erakusketaren katalogoa.]]>
Jesus Maria Cormanek erakusketarako espresuki egindako 34 koadro, 15 argazki eta 11 collage aurkituko ditugu Ganbaran. Lan horien lagungarri gisa, artistaren poema-bilduma bat (PDF, 507 KB) aurkituko dugu KOLDO MITXELENA Kulturunearen sarreran.
Katalogoan, bestalde, euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez idatzitako bi testu dira artelanen lagun. Juan Manuel Bonetena bata (Jesús María Cormán: pintore-poeta, poeta-pintore), Cormanena berarena bestea (Desagertuak).
Erakusketan edota katalogoan murgildu aurretik, hona hemen lehen testuaren zati bat:
Cormán egun hauetan Donostiako Koldo Mitxelenan ari da bera bakarrik Gabinete de crisis (Krisi kabinetea) erakusketa garrantzitsua egiten. Katalogo honekin dokumentatzen duen erakusketa banako horren karira argitaratu du, beste liburuki batean baina inprimategi beraren eskutik, izenburu bereko poema liburua. Hor, Cormánen ibilbideko beste inoiz ez bezala, pintura eta poesia elkarren eskutik doaz.
Betiere malenkonia handia nagusi egiten den paraje bikainen begiesle eta erakusle, Cormánek orain eskultura, argazkia eta pintura konbinatzen dituen proiektu bati egin behar dio aurre. Eskultura txikiak, kontzentratuak, egiten ditu horiek eskuineko besotik husten hasiz; mikro eskultura horiek gero urre orrizko geruzaz estaltzen ditu —horrek eskulturei gauza zaharkituen itxura ematen die, jatorri exotikodunak edo—; buztinaren hustuketei argazkiak egiten dizkie zuri-beltzean, airean zintzilikatuta; eta azkenik, horrela lortutako irudiak koadroetako aitzakia bihurtzen ditu: batzuk argazkitik hurbil, eta beste batzuk libreagokoak, ameslariagoak, arrotzagoak. Horietan eskulturak monolito monumentalak bihurtzen dira, historiaurreko oihartzunak dituzten totemak, “espazio izugarriaren jagole goratu eta gorenak bali1 1 ra bezala” era kezkagarrian zeruan —bere lurraldeko paisaien gainean, beti berdearen eta grisaren artean— flotatzen ari direnak, nolabait esateko, René Magritte-ren koadro batzuetan objektu batzuk flotatzen duten antzera.
Eta testuaren ondoren, erakusketa ikusi -Ganbaran edo birtualki- eta katalogoa eskuratzeko unea da, inprimatuta edo ondoko PDFan:
Corman Krisi kabinetea erakusketaren katalogoa (PDF, 3,4 MB)]]>
Euzkadiko Gudontzidia (1936-39)tag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21662008-09-15T10:16:15Z2009-04-14T14:55:38Z Juan Pardo San Gilen Euzkadiko Gudontzidia (1936-39) liburua berrargitaratu du Untzi Museoak. Itsas armada berezi honen historia aztertzen duen liburu hau 15 eurotan dago salgai, Museoko dendan. Museoaren webguneko argitalpenen atalean ere eskuragarri dago PDFan....GipuzkoakulturaJuan Pardo San Gilen Euzkadiko Gudontzidia (1936-39) liburua berrargitaratu du Untzi Museoak. Itsas armada berezi honen historia aztertzen duen liburu hau 15 eurotan dago salgai, Museoko dendan. Museoaren webguneko argitalpenen atalean ere eskuragarri dago PDFan.]]>
1998. urtean, Euzkadiko Gudontzidia. La Marina de Guerra Auxiliar de Euzkadi erakusketa antolatu zuen Untzi Museoak. Eusko Jaurlaritzako Defentsa Kontseilaritzak Armada Errepublikarrari bere itsasaldeko trafikoa eta arrantza jarduera babesten laguntzeko, eta euskal portuetarako sarrerak minetatik garbi izateko sortutako itsas armada berezi honen historia ezagutzera ematea zen erakusketaren helburua. Eta erakusketaren osagarri gisa, Juan Pardo San Gilek Euzkadiko Gudontzidia (1936-39) liburua idatzi zuen. Lehen edizio hau agortuta dago, baina zorionez, orain, bigarrena eskuratu dezakegu.
Izan ere, Espainiako Gerra Zibilaren 70. urteurrenaren harira Matxitxako Elkarteak -Euskadiko Gudontzidiko kideek eta senideek sortutako elkartea- antolatutako ekitaldiekin bat eginez, Untzi Museoak liburua berrargitaratu du, gure historia hobeto ezagutu eta itsas-armada honetako kideak omentzeko.
Euzkadiko gudontzidia
1936ko urrian sortu zuen Euzko Jaurlaritzako defentsa kontseilaritzak, armada errepublikarrari itsas trafikoaren eta arrantzaren defentsan laguntza emateko eta euskal portuak minetatik salbu mantentzeko.
Ontziteria hau antolatzeko, gudontzidiko buru Joaquín de Eguíak 50etik gora arrantzontzi gerraontzi bihurtu zituen. Gehienak Pasaiako Arrantza ontzidikoak ziren eta, portua hustu ondoren, Bilboko portuan zeuden geldirik.
Batzuk zaintza lanetarako prestatu zituzten (bou armatuak) eta beste batzuk minak bilatzeko. Guztiak berun kolorez margotu zituzten eta amulan izenaren lehen hizkia edo zegokion zenbakia zeukaten. Brankan ikurriña igotzen zuten eta popan Espainiako errepublikako bandera. Itsasontzi-basea Portugaleten zuten.
Gudontzidiko gune nagusia bou armatuak ziren. Lehenengoak Pasaiako PYSBE enpresako lau bakailao-ontzi izan ziren: Mistral, Vendaval, Euzkal-Erria eta Hispania. Ondoren Euzko Jaurlaritzak ondoko izenak jarri zizkien, hurrenez hurren: Gipuzkoa, Nabaŕa, Bizkaya eta Araba. Geroago bou txikiagoak gehitu zitzaizkion gudontzidiari: Donostia, Goizeko-Izaŕa, Ipaŕeko-Izaŕa, Gazteiz, Iruña...]]>
Zehar 63. Kultura itzulpenatag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21652008-08-21T13:45:09Z2009-04-14T14:55:38ZGipuzkoakulturaZehar aldizkariaren 63. aleak kultura itzulpenen inguruan eginiko hausnarketak jaso ditu. Maider Zilbetik Zehar berriaren editorialean ondokoa dio, "Itzulpengintza norberak egunero egiten duen ekintza da. Inguratzen gaituzten kodeak ulertzeko, horietaz baliatzeko eta horiek eraldatzeko ekintza. Ulermen, baliatze eta eraldaketa hau aurrera eramateko teknika ezberdinak erabiltzen ditugu. Hona ekarri ditugunak, teknika ezberdinetatik eta teknika ezberdinez hitz egiten diguten esperientziak dira".]]>
Zeharren 63. alean Maider Zilbetik Cornelia Sollfrankekin izandako solasaldia irakur daiteke. Gainera, Xabier Erkizia, Xabier Paya, Fran Ilich eta Azucena Vieitesek, bakoitzak bere esperientzia oinarri hartuta, kultura itzulpenen inguruan osatutako testuak jaso dira Dossierrean. Xabier Gantzarain eta Frederick Brandãok Lekutik atalean Izibene Oñederra eta Iban Ayestaren lanei buruz idatzitako artikuluak kontsulta daitezke. Azkenik, Iratxe Retolaza eta Xabier Mendiguren Bereziarturen ekarpenak ere jaso ditu Artelekuko aldizkariaren ale berrienak.
Zehar aldizkariaren ale berrienean bildutako testuak eta irudiak online kontsulta ditzakezue.]]>
Beste bi pauso Bertan digitalizatzeko bideantag:www.gipuzkoakultura.com,2008:/argitalpenak//10.21642008-08-14T10:19:49Z2009-04-14T14:55:38Z BERTAN bilduma digitalizatzeko prozesuaren harira, 3. (Arantzazu tradizioa eta abangoardia) eta 11. (Gipuzkoako dorretxeak eta leinuak) zenbakien bertsioak argitaratu berri ditugu. Aurrekoetan bezala, HTML eta PDF formatuetan dituzue eskuragarri, euskaraz, gaztelaniaz, ingelesez eta frantsesez....GipuzkoakulturaBERTAN bilduma digitalizatzeko prozesuaren harira, 3. (Arantzazu tradizioa eta abangoardia) eta 11. (Gipuzkoako dorretxeak eta leinuak) zenbakien bertsioak argitaratu berri ditugu. Aurrekoetan bezala, HTML eta PDF formatuetan dituzue eskuragarri, euskaraz, gaztelaniaz, ingelesez eta frantsesez.]]>
BERTAN argitalpen monografikoen bilduma da; Gipuzkoako kultura- eta paisaia-ondarearekin lotutako gaiak lantzen ditu, era erakargarri eta atsegin batean. Orain arte 22 ale argitaratu dira eta oso harrera ona izan dute. Horietako askoren paperezko bertsioa agortuta dago, baina pixkanaka, guztion eskura jartzen ari gara sarean.
Orain, beste bi pauso eman ditugu bide horretan:
Bildumaren hirugarren liburuaArantzazuri eta bere inguruneari buruzkoa da. Edorta Kortadi Olanoren testuak eta Antton Elizegiren argazkiak ditu, eta ondoko ataletan banatuta dago: Lilurazko topografia, Historia apur bat, Erromesak eta ibiltariak, Zaharberritzea eta birsorpena, Berrikuntza eta abangoardia, Ingurua eta arkitektura, Imajinagintza berria, Apostolutza eta pietatea, Abentura eta ekaitza, Infernurako bidea, Gorapena eta aintza, Arantzazuko Andre Maria, Beirategiko zerua, Kripta, Otoigua, eta Arantzazuko eskola.
11. liburua Gipuzkoako dorretxe eta leinuei buruzkoa da: jatorria, bilakaera, ezaugarri arkitektonikoak... Testuak F. Borja de Aguinagalderenak dira eta argazkiak Jose Luis Galianarenak.
Aitor Ortiz lanik berrienak ikusgai zituen GAP >Espazio sorra erakusketaren azken eguna izan zen martxoaren 28. Baina esku artean dugu gozatzen jarraitzeko bidea: erakusketaren katalogoa.]]>
KOLDO MITXELENA Kulturuneko Erakustaretoko gune desberdinetan ikusgai izandako lanez gain, bestelako osagaiak ditu katalogoak. Alberto Martinen Utopia optikoa edo arkitektonikoaren sintoma testua, esaterako. 
